Στις 11 Αυγούστου 1973, σε ένα διαμέρισμα στο Bronx, ο DJ Kool Herc έβαλε σε σειρά τα breaks δύο δίσκων και χωρίς να το γνωρίζει δημιούργησε ένα από τα σημεία εκκίνησης του hip hop. Πενήντα τρία χρόνια αργότερα, η επίδραση εκείνης της κουλτούρας βρίσκεται στα sneakers, στα oversized ρούχα, στα κοστούμια και στις συλλογές των μεγαλύτερων οίκων μόδας.
Δεν υπήρχε πασαρέλα, fashion editor ή luxury brand στο δωμάτιο του 1520 Sedgwick Avenue εκείνο το βράδυ του Αυγούστου του 1973.
Υπήρχε ένα πάρτι για την επιστροφή στο σχολείο, μουσική και ο Clive Campbell, γνωστός ως DJ Kool Herc, στα decks. Ο Herc, γεννημένος στην Τζαμάικα και μεγαλωμένος στο Bronx, άρχισε να απομονώνει και να επαναλαμβάνει τα breaks των funk δίσκων, παρατείνοντας τα σημεία στα οποία ο κόσμος χόρευε. Το πάρτι θεωρείται σήμερα μία από τις θεμελιώδεις στιγμές στη γέννηση του hip hop.
Εκείνη την εποχή κανείς δεν μιλούσε για menswear.
Μερικές δεκαετίες αργότερα, όμως, το menswear είχε αλλάξει τόσο ώστε ένα ζευγάρι sneakers να μπορεί να σταθεί δίπλα σε ένα bespoke κοστούμι, ένα φαρδύ παντελόνι να θεωρείται luxury item και ένας rapper να αναλαμβάνει τη δημιουργική διεύθυνση ενός από τους ισχυρότερους γαλλικούς οίκους.
Αυτή είναι ίσως η πιο πρακτική απόδειξη της επιρροής του hip hop στη μόδα.
Από το Bronx στα sneakers
Η σχέση του hip hop με τα ρούχα δεν ξεκίνησε από τις μεγάλες εταιρείες. Δημιουργήθηκε στις γειτονιές όπου η εμφάνιση ήταν μέρος της ταυτότητας μιας παρέας, μιας ομάδας ή ενός καλλιτέχνη.
Στη δεκαετία του ’80, οι Run-D.M.C. έκαναν τα Adidas Superstar, τα tracksuits, τα καπέλα και τις χοντρές χρυσές αλυσίδες μέρος μιας αναγνωρίσιμης ανδρικής εικόνας. Το 1986, το «My Adidas» και η εμφάνισή τους στο Madison Square Garden, όπου ζήτησαν από το κοινό να σηκώσει τα Adidas του, έδειξαν στις αθλητικές εταιρείες ότι το hip hop μπορούσε να μετατρέψει ένα προϊόν σε πολιτιστικό σύμβολο.
Από εκεί και πέρα, τα sneakers έπαψαν να είναι αποκλειστικά αθλητικά παπούτσια.
Έγιναν κομμάτι του καθημερινού ντυσίματος, αντικείμενο συλλογής και, αργότερα, προϊόν συνεργασιών που μπορούσε να κοστίζει όσο ένα καλό ρολόι.
Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο τα παπούτσια. Το hip hop έφερε στο ανδρικό ντύσιμο μια διαφορετική σχέση με τη σιλουέτα: μεγαλύτερα T-shirts, φαρδιά παντελόνια, varsity jackets, tracksuits, workwear, baseball caps και κοσμήματα που δεν είχαν θέση στο παραδοσιακό ανδρικό dress code.
Το σημαντικό είναι ότι πολλά από αυτά δεν σχεδιάστηκαν αρχικά ως «τάση». Φορέθηκαν πρώτα και αντιγράφηκαν μετά.
Ο Dapper Dan και το luxury πριν από το luxury
Αν υπάρχει μία φιγούρα που δείχνει πόσο περίπλοκη έγινε η σχέση hip hop και πολυτέλειας, αυτή είναι ο Dapper Dan.
Στο Harlem της δεκαετίας του ’80, ο Daniel Day έφτιαχνε custom ρούχα χρησιμοποιώντας μοτίβα και λογότυπα luxury brands. Τα ρούχα του φορέθηκαν από rappers και αθλητές και έγιναν μέρος μιας νέας εικόνας του πλούτου, πολύ πριν οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί οίκοι αποφασίσουν ότι το streetwear αποτελεί σοβαρή αγορά.
Η ιστορία είχε και σύγκρουση: οι οίκοι προσπάθησαν να σταματήσουν τη χρήση των σημάτων τους και το περίφημο atelier του Dapper Dan έκλεισε.
Χρόνια αργότερα, η σχέση αντιστράφηκε.
Ο Gucci συνεργάστηκε επίσημα μαζί του, ενώ η αισθητική του μπήκε πλέον μέσα στο ίδιο το luxury σύστημα που κάποτε τον αντιμετώπιζε ως πρόβλημα.
Η διαδρομή είναι ενδεικτική: κάτι που ξεκίνησε εκτός του συστήματος της μόδας κατέληξε να αποτελεί μέρος του.
Ο Virgil Abloh άλλαξε τους όρους του παιχνιδιού
Η επόμενη μεγάλη αλλαγή ήρθε όταν η streetwear αισθητική πέρασε από τις συνεργασίες στη δημιουργική διεύθυνση.
Ο Virgil Abloh ήταν ίσως η πιο καθαρή έκφραση αυτής της μετάβασης. Με το Off-White και αργότερα ως καλλιτεχνικός διευθυντής των ανδρικών συλλογών της Louis Vuitton, έφερε στη μεγάλη μόδα στοιχεία από το skate, τα sneakers, τη μουσική και την κουλτούρα του δρόμου.
Ιδιαίτερα η συνεργασία του Off-White με τη Nike έδειξε ότι ένα sneaker μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως αντικείμενο design και όχι απλώς ως αθλητικό προϊόν. Η λογική του «The Ten», με τα αποδομημένα Nike και τα χαρακτηριστικά industrial στοιχεία, επηρέασε ολόκληρη τη sneaker αγορά.
Και τότε συνέβη κάτι που πριν από μερικές δεκαετίες θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς: η streetwear αισθητική δεν ήταν πλέον φιλοξενούμενη στη luxury μόδα. Ήταν μέρος της.
Pharrell Williams: Από το hip hop στο τιμόνι της Louis Vuitton
Η επιλογή του Pharrell Williams για τη θέση του Men’s Creative Director της Louis Vuitton το 2023 ήταν η πιο χαρακτηριστική συνέχεια αυτής της ιστορίας.
Ο Pharrell δεν μπήκε στη μόδα ως outsider που ανακαλύφθηκε ξαφνικά. Είχε ήδη συνεργασίες με τη Louis Vuitton από το 2004 και το 2008, ενώ είχε διαμορφώσει εδώ και χρόνια προσωπικό στυλ που συνέδεε το hip hop, το skate, τα sneakers και το luxury. Η πρώτη του συλλογή για τον οίκο παρουσιάστηκε στο Παρίσι τον Ιούνιο του 2023.
Η εικόνα από το πρώτο show ήταν χαρακτηριστική: tailoring, denim, sneakers, έντονα μοτίβα και στοιχεία που παρέπεμπαν στην αμερικανική street κουλτούρα συνυπήρχαν με την κατασκευή και την τεχνογνωσία ενός από τους μεγαλύτερους γαλλικούς οίκους.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που ένας μουσικός επηρέαζε τη μόδα.
Ήταν όμως μία από τις πιο ξεκάθαρες στιγμές κατά τις οποίες η βιομηχανία της μόδας αναγνώριζε επίσημα ότι η μουσική κουλτούρα μπορεί να αποτελεί προσόν για τη διεύθυνση ενός ολόκληρου menswear label.
Και η Dior μπήκε στο ίδιο παιχνίδι
Η επίδραση του hip hop δεν περιορίστηκε στη Louis Vuitton.
Στη Dior Men, ο Kim Jones είχε ήδη κινηθεί για χρόνια σε έναν χώρο όπου το tailoring, η streetwear αισθητική, οι καλλιτεχνικές συνεργασίες και τα sneakers μπορούσαν να συνυπάρχουν.
Η ίδια η Dior περιγράφει σήμερα τα ανδρικά υποδήματά της ως συνδυασμό της κληρονομιάς του οίκου με streetwear επιρροές, ενώ η γκάμα περιλαμβάνει από κλασικά Derby και boots μέχρι chunky και vintage sneakers.
Η συνεργασία Dior και Stone Island για τη συλλογή Fall 2024 ήταν ακόμη ένα παράδειγμα της διεύρυνσης των ορίων του luxury menswear.
Το αποτέλεσμα δεν είναι ότι οι άνδρες ντύνονται πλέον «σαν rappers». Είναι πιο ενδιαφέρον από αυτό.
Πολλά στοιχεία που κάποτε ανήκαν σε συγκεκριμένες μουσικές και κοινωνικές σκηνές έχουν γίνει μέρος του γενικού ανδρικού λεξιλογίου.
Το sneaker έγινε βασικό ανδρικό παπούτσι
Ίσως πουθενά δεν φαίνεται περισσότερο αυτή η αλλαγή από ό,τι στα sneakers.
Ένα ανδρικό outfit σήμερα μπορεί να ξεκινά από ένα κοστούμι και να τελειώνει με sneakers χωρίς αυτό να θεωρείται αντίφαση. Ένα παντελόνι με πιέτα μπορεί να φορεθεί με retro running shoes. Ένα σακάκι μπορεί να συνδυαστεί με ένα ζευγάρι basketball sneakers. Ακόμη και οι luxury οίκοι διαθέτουν πλέον ολόκληρες κατηγορίες sneakers, από τεχνικά μοντέλα μέχρι εκδοχές με τα χαρακτηριστικά monograms τους.
Αυτή η αλλαγή δεν έγινε μέσα σε μία σεζόν.
Χρειάστηκαν δεκαετίες κατά τις οποίες rappers, DJs, skaters, designers και sneaker collectors έδειξαν ότι το παπούτσι μπορεί να έχει την ίδια πολιτιστική σημασία με το υπόλοιπο outfit. Οι εταιρείες απλώς έμαθαν να το τιμολογούν ανάλογα.
Τι απέμεινε στο σύγχρονο menswear
Το hip hop δεν δημιούργησε όλα τα ρούχα που συνδέονται σήμερα με το streetwear. Επηρέασε όμως τον τρόπο με τον οποίο φοριούνται και συνδυάζονται.
Το oversized δεν χρειάζεται πλέον εξήγηση. Το hoodie μπορεί να φορεθεί με παλτό. Το tracksuit πέρασε από το γήπεδο στην καθημερινή ζωή. Τα sneakers μπήκαν στο γραφείο. Τα κοσμήματα έγιναν μεγαλύτερα. Τα logos απέκτησαν άλλη βαρύτητα. Και το tailoring έχασε μέρος της αυστηρότητας που είχε για μεγάλο κομμάτι του 20ού αιώνα.
Το πιο σημαντικό, όμως, είναι η αλλαγή στην ιδέα του ανδρικού στυλ.
Για δεκαετίες, το καλό ανδρικό ντύσιμο είχε συγκεκριμένους κανόνες: σωστό παντελόνι, σωστό μήκος σακακιού, σωστό παπούτσι, συγκεκριμένη σχέση ανάμεσα σε επίσημο και casual.
Το hip hop βοήθησε να γίνει αποδεκτή μια διαφορετική λογική: το προσωπικό στυλ δεν χρειάζεται να ζητά άδεια από τους κανόνες.
Από το Bronx του 1973 μέχρι τα shows του Παρισιού, αυτή είναι ίσως η πιο ουσιαστική διαδρομή.
Και 53 χρόνια μετά το πάρτι του DJ Kool Herc, ένα πράγμα είναι δύσκολο να αμφισβητηθεί: μεγάλο μέρος του ανδρικού ντυσίματος που σήμερα θεωρούμε απολύτως φυσιολογικό κάποτε θεωρούνταν υπερβολικά street για να περάσει την πόρτα ενός luxury οίκου.
