Πορσελάνινα μπολ που επιπλέουν στο νερό, ήχοι που δημιουργούνται χωρίς μουσικούς και μια υπαίθρια εγκατάσταση που αξίζει να ανακαλύψεις μακριά από τον συνηθισμένο ρυθμό της πόλης.
Η Αθήνα προσφέρει αρκετές αφορμές για να βγεις από το σπίτι, αλλά λίγες σε καλούν να κάνεις κάτι διαφορετικό από τα συνηθισμένα. Την Κυριακή 1η Νοεμβρίου, η Onassis Mandra ανοίγει τις πόρτες της με ελεύθερη είσοδο για το «clinamen», την εικαστική και ηχητική εγκατάσταση του Γάλλου καλλιτέχνη Céleste Boursier-Mougenot.
Η ιδέα είναι απλή, αλλά το αποτέλεσμα δεν θυμίζει κάτι που συναντάς καθημερινά. Εκατοντάδες λευκά πορσελάνινα μπολ επιπλέουν σε τρεις κυκλικές πισίνες με νερό. Καθώς παρασύρονται από την κίνηση, πλησιάζουν, απομακρύνονται και συγκρούονται απαλά, δημιουργώντας μια μουσική σύνθεση που αλλάζει διαρκώς. Δεν υπάρχει μαέστρος, προκαθορισμένη μελωδία ή συγκεκριμένη σειρά ήχων. Το έργο διαμορφώνεται από την κίνηση των αντικειμένων και τις συνθήκες του περιβάλλοντος.
Για τον επισκέπτη, αυτό σημαίνει πως δεν χρειάζεται να γνωρίζει κάτι για τη σύγχρονη τέχνη ούτε να ακολουθήσει κάποια συγκεκριμένη διαδρομή. Αρκεί να παρατηρήσει τι συμβαίνει μπροστά του και να ακούσει τους ήχους που παράγονται στον χώρο.
Τέχνη χωρίς αυστηρούς κανόνες
Ο Céleste Boursier-Mougenot, εικαστικός, μουσικός και συνθέτης, αναπτύσσει εδώ και δεκαετίες έργα στα οποία καθημερινά αντικείμενα μετατρέπονται σε πηγές ήχου. Το «clinamen» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1997 και βασίζεται στην ιδέα της απρόβλεπτης κίνησης, της μικρής απόκλισης που μπορεί να αλλάξει την πορεία των πραγμάτων.
Ο τίτλος παραπέμπει στην επικούρεια έννοια της παρέγκλισης, σύμφωνα με την οποία τα άτομα μπορούν να αποκλίνουν απρόβλεπτα από την πορεία τους. Στην εγκατάσταση, αυτή η φιλοσοφική ιδέα αποκτά μια απτή μορφή: κάθε σύγκρουση των μπολ παράγει διαφορετικό ήχο και κάθε μεταβολή στην κίνησή τους αλλάζει το αποτέλεσμα.
Η συγκεκριμένη παρουσίαση έχει και μια επιπλέον διάσταση. Για πρώτη φορά, το έργο φιλοξενείται σε εξωτερικό χώρο, αφήνοντας τον αέρα, το φως και τους ήχους της Αθήνας να συμμετέχουν στην εμπειρία. Ακόμη και η βροχή, όταν είναι ήπια, μπορεί να προστεθεί στη φυσική ηχητική σύνθεση.
Μια ιστορική γωνιά της Αθήνας
Η εγκατάσταση φιλοξενείται στην ανακαινισμένη Onassis Mandra, στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου 2, δίπλα στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη. Πρόκειται για έναν ιστορικό χώρο που συνδέεται με την υπαίθρια θεατρική ζωή της Αθήνας στις αρχές του 20ού αιώνα.
Το θέατρο, που χρονολογείται από το 1909, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής των υπαίθριων θεατρικών χώρων της Μπελ Επόκ. Στο παρελθόν ήταν γνωστό με διαφορετικές ονομασίες, μεταξύ των οποίων «Αθηναϊκόν» και «Θέατρο της Πύλης του Αδριανού».
Η επιλογή του χώρου δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό. Το «clinamen» προσαρμόζεται σε κάθε τοποθεσία όπου παρουσιάζεται, επομένως η αθηναϊκή εκδοχή του συνομιλεί με ένα περιβάλλον που έχει ήδη τη δική του ιστορία και ατμόσφαιρα.
Για όσους θέλουν να συνδυάσουν την επίσκεψη με μια βόλτα στο ιστορικό κέντρο, η τοποθεσία προσφέρεται για μια διαφορετική έξοδο, χωρίς να απαιτείται οργάνωση μιας ολόκληρης ημέρας γύρω από αυτήν.
Πότε μπορείς να το επισκεφθείς
Την Κυριακή 1η Νοεμβρίου, η είσοδος στο «clinamen» θα είναι δωρεάν, με την πρόσβαση να γίνεται με σειρά προτεραιότητας. Οι ώρες λειτουργίας είναι 11:00–14:30 και 17:30–21:30.
Η εγκατάσταση θα παραμείνει στην Onassis Mandra έως τις 5 Δεκεμβρίου 2026, με λειτουργία από Τετάρτη έως Κυριακή, στις ίδιες ώρες. Το ημερήσιο εισιτήριο κοστίζει 5 ευρώ, ενώ τα παιδιά έως 15 ετών εισέρχονται δωρεάν. Ο χώρος είναι προσβάσιμος σε χρήστες αμαξιδίων και άτομα με κινητικές αναπηρίες.
Η πρόσβαση γίνεται εύκολα με το μετρό, μέσω της γραμμής 2 και του σταθμού Ακρόπολη. Σε περίπτωση ελαφριάς βροχής, η εγκατάσταση λειτουργεί κανονικά, ενώ σε έντονα καιρικά φαινόμενα μπορεί να διακοπεί προσωρινά.
Το «clinamen» δεν υπόσχεται κάποια θεαματική ανατροπή ούτε χρειάζεται μεγάλες εξηγήσεις για να γίνει κατανοητό. Προτείνει κάτι πιο συγκεκριμένο: να αφιερώσεις λίγο χρόνο σε μια εμπειρία που εξελίσσεται χωρίς προκαθορισμένο αποτέλεσμα. Και αυτό, σε μια πόλη που σπάνια επιβραδύνει, είναι ένας καλός λόγος για να περάσεις από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου.
