Από τα μουσεία του Παρισιού μέχρι τον μύθο της Κάλλας και του Ωνάση, ο Χρήστος Μαρκογιαννάκης ακολούθησε μια διαδρομή που τον οδήγησε σε μία από τις σημαντικότερες πολιτιστικές διακρίσεις της Γαλλίας. Και το κατάφερε χωρίς να παίξει το χαρτί του «Έλληνα συγγραφέα του εξωτερικού».
Δεν είναι συνηθισμένο ένας Έλληνας συγγραφέας να τιμάται από το γαλλικό κράτος ως Ιππότης του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων. Ακόμη πιο σπάνιο είναι να το πετυχαίνει γράφοντας απευθείας στα γαλλικά και χτίζοντας την καριέρα του μέσα σε μια λογοτεχνική αγορά που παραμένει από τις πιο απαιτητικές της Ευρώπης.
Ο Χρήστος Μαρκογιαννάκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο το 1980 και σπούδασε Νομική και Εγκληματολογία ανάμεσα στην Αθήνα και το Παρίσι. Η γαλλική πρωτεύουσα δεν ήταν απλώς ο επόμενος σταθμός των σπουδών του. Ήταν το μέρος όπου διαμορφώθηκε ως συγγραφέας.
Από το 2017 και μετά, τα βιβλία του άρχισαν να αποκτούν σταθερή παρουσία στη γαλλική αγορά. Αυτό που τράβηξε το ενδιαφέρον δεν ήταν μόνο οι ιστορίες του, αλλά ο τρόπος με τον οποίο συνδύαζε κόσμους που συνήθως παραμένουν χωριστοί: την εγκληματολογία, την ιστορία της τέχνης, το αστυνομικό μυστήριο και τη λογοτεχνία.
Ο ίδιος ονόμασε αυτή τη συνάντηση «Criminart». Μέσα από βιβλία όπως τα Scènes de crime au Louvre και Scènes de crime à Orsay, δημιούργησε ένα προσωπικό συγγραφικό πεδίο που κινείται ανάμεσα στην έρευνα, την τέχνη και την αφήγηση. Ήταν η στιγμή που άρχισε να ξεχωρίζει στο γαλλικό εκδοτικό τοπίο.
Πέρα από τα στερεότυπα της ελληνικότητας
Στα βιβλία του συναντά κανείς συχνά την Ελλάδα. Όχι όμως την Ελλάδα των τουριστικών φυλλαδίων.
Η αρχαία τραγωδία, οι μύθοι, η έννοια της μοίρας, η ηθική αμφισημία των χαρακτήρων και η πολιτισμική μνήμη εμφανίζονται διαρκώς στο έργο του. Αντίθετα, απουσιάζουν σχεδόν εντελώς οι εύκολες εικόνες που συχνά συνοδεύουν τις διεθνείς αφηγήσεις για τη χώρα.
Ο Μαρκογιαννάκης δεν χρησιμοποιεί την ελληνικότητα ως διακοσμητικό στοιχείο. Τη μετατρέπει σε αφηγηματικό εργαλείο. Γι’ αυτό και τα βιβλία του δεν διαβάζονται ως «ελληνικές ιστορίες για ξένους», αλλά ως ιστορίες που μπορούν να σταθούν αυτόνομα, ανεξάρτητα από την καταγωγή του δημιουργού τους.
Τι σημαίνει πραγματικά ο τίτλος του Ιππότη
Το Τάγμα των Τεχνών και των Γραμμάτων (Ordre des Arts et des Lettres) ιδρύθηκε το 1957 και παραμένει μία από τις σημαντικότερες πολιτιστικές διακρίσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας.
Η απονομή του δεν αφορά την εμπορική επιτυχία ούτε την επικαιρότητα. Αφορά το αποτύπωμα που αφήνει ένας δημιουργός στον πολιτισμό.
Αυτό είναι που δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διάκριση του Μαρκογιαννάκη. Δεν πρόκειται για αναγνώριση ενός βιβλίου ή μιας συγκυρίας. Είναι αναγνώριση μιας διαδρομής.
Για έναν συγγραφέα που γεννήθηκε στην Κρήτη και επέλεξε να γράψει σε μια γλώσσα που δεν ήταν η μητρική του, η συγκεκριμένη διάκριση αποτελεί κάτι περισσότερο από έναν τιμητικό τίτλο. Είναι η ένδειξη ότι το έργο του βρήκε τη θέση του μέσα σε έναν πολιτισμό που παραδοσιακά θέτει πολύ υψηλά τον πήχη.
Ο Ωνάσης, η Κάλλας και ένας λογοτεχνικός θρύλος
Το βιβλίο που έκανε το όνομά του πιο γνωστό στο ευρύ κοινό ήταν το Omero, le fils caché, το οποίο κυκλοφόρησε στη Γαλλία το 2023 και μεταφράστηκε στα ελληνικά το 2025 ως Ομέρο, ο κρυφός γιος.
Η αφετηρία του είναι γνωστή στους κύκλους των βιογράφων της Μαρίας Κάλλας και του Αριστοτέλη Ωνάση. Η φήμη ότι η μεγάλη σοπράνο έφερε στον κόσμο ένα παιδί το 1960, το οποίο καταγράφηκε ως νεκρό λίγες ώρες μετά τη γέννησή του.
Ο Μαρκογιαννάκης δεν επιχειρεί να λύσει το μυστήριο. Κάνει κάτι πιο ενδιαφέρον. Αναρωτιέται τι θα συνέβαινε αν το παιδί είχε επιζήσει.
Από αυτό το ερώτημα γεννιέται ένα μυθιστόρημα που κινείται ανάμεσα στην οικογενειακή σάγκα, το μυστήριο και την τραγωδία. Ο θρύλος λειτουργεί ως αφετηρία, όχι ως προορισμός.
Είναι μια μέθοδος που συναντά κανείς συχνά στο έργο του: πραγματικά πρόσωπα, ιστορικές σκιές και πολιτισμικά σύμβολα μετατρέπονται σε πρώτη ύλη για μυθοπλασία.
Η γαλλική αναγνώριση
Υπάρχει κάτι ενδιαφέρον στην περίπτωση του Μαρκογιαννάκη. Η πορεία του δεν στηρίχθηκε στην εξωστρέφεια ούτε στη δημιουργία δημόσιου θορύβου γύρω από το όνομά του.
Χτίστηκε με τον παλιό τρόπο: βιβλίο το βιβλίο.
Σήμερα, κοιτάζοντας τη διαδρομή του από το Ηράκλειο μέχρι το Παρίσι, γίνεται σαφές ότι ο τίτλος του Ιππότη δεν είναι το σημαντικότερο στοιχείο της ιστορίας. Είναι το φυσικό επακόλουθό της.
Το σημαντικότερο είναι ότι ένας Έλληνας συγγραφέας κατάφερε να αποκτήσει θέση σε έναν από τους πιο απαιτητικούς πολιτιστικούς χώρους της Ευρώπης χωρίς να μετατρέψει την καταγωγή του σε προϊόν.
Κράτησε την Ελλάδα μέσα στο έργο του.
Απλώς την έγραψε με τρόπο που μπορούσε να διαβαστεί παντού.
