Το τεστ των 30 δευτερολέπτων: Πόσες φορές μπορείς να σηκωθείς από την καρέκλα ανάλογα με την ηλικία σου;

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

Μια καρέκλα και μισό λεπτό αρκούν για να δοκιμάσεις τη δύναμη και τη λειτουργική αντοχή των ποδιών σου. Το chair stand test χρησιμοποιείται στην κλινική πράξη και έχει συγκεκριμένες τιμές αναφοράς για άνδρες άνω των 60. Τι δείχνει πραγματικά και γιατί δεν πρέπει να το συγχέεις με καρδιολογική εξέταση;

Πόσο καλή είναι η φυσική σου κατάσταση όταν βγάλεις από την εξίσωση το smartwatch, τα χιλιόμετρα που γράφεις στον διάδρομο και τα κιλά που σηκώνεις στο γυμναστήριο; Μια απλή δοκιμασία, που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια στην αξιολόγηση της λειτουργικής ικανότητας, μπορεί να σου δώσει μια πρώτη εικόνα. Το μόνο που χρειάζεσαι είναι μια καρέκλα και 30 δευτερόλεπτα.

Το 30-second chair stand test καταγράφει πόσες φορές μπορείς να σηκωθείς από καθιστή θέση και να καθίσεις ξανά, χωρίς να στηρίζεσαι στα χέρια σου. Η κίνηση απαιτεί δύναμη, συντονισμό και μυϊκή αντοχή, στοιχεία που επηρεάζουν την καθημερινή σου κινητικότητα.

Το τεστ περιλαμβάνεται στα εργαλεία του αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) για την αξιολόγηση μεγαλύτερων ενηλίκων. Στα social media, ωστόσο, παρουσιάζεται συχνά ως ένας τρόπος να διαπιστώσεις αν η καρδιά σου είναι υγιής.

Αυτό δεν ισχύει. Μπορεί να έχεις εξαιρετική επίδοση και παρ’ όλα αυτά να αντιμετωπίζεις καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου. Αντίστοιχα, ένας χαμηλός αριθμός επαναλήψεων μπορεί να οφείλεται σε μυϊκή αδυναμία ή περιορισμένη κινητικότητα, χωρίς να υποδηλώνει καρδιοπάθεια.

Τι μετρά πραγματικά το chair stand test

Κάθε φορά που σηκώνεσαι από μια καρέκλα, ενεργοποιείς μεγάλες μυϊκές ομάδες, κυρίως τους τετρακέφαλους και τους γλουτιαίους. Χρειάζεσαι επίσης ισορροπία, έλεγχο του κορμού και επαρκή κινητικότητα στα ισχία και στα γόνατα.

Το τεστ αξιολογεί πόσο αποτελεσματικά συνεργάζονται αυτοί οι μηχανισμοί όταν επαναλαμβάνεις την ίδια κίνηση μέσα σε περιορισμένο χρόνο.

Η συγκεκριμένη ικανότητα αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο μεγαλώνεις. Το να σηκώνεσαι από τον καναπέ, να μπαίνεις στο αυτοκίνητο ή να ανεβαίνεις σκάλες εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη δύναμη των κάτω άκρων.

Γι’ αυτό το CDC χρησιμοποιεί τη δοκιμασία στο πρόγραμμα STEADI, το οποίο βοηθά τους επαγγελματίες υγείας να αξιολογούν παράγοντες κινδύνου για πτώσεις σε μεγαλύτερους ενήλικες.

Δεν πρόκειται για μέτρηση της καρδιοαναπνευστικής αντοχής, ούτε για υποκατάστατο της δοκιμασίας κόπωσης.

Πώς να κάνεις σωστά το τεστ

Θα χρειαστείς μια σταθερή καρέκλα χωρίς μπράτσα, με ύψος καθίσματος περίπου 43 εκατοστά, και ένα χρονόμετρο. Τοποθέτησε την πλάτη της καρέκλας στον τοίχο ώστε να μη μετακινηθεί.

  1. Κάθισε στο μέσο της καρέκλας, με την πλάτη ίσια και τα πέλματα στο πάτωμα.
  2. Σταύρωσε τα χέρια μπροστά στο στήθος, με τις παλάμες στους αντίθετους ώμους.
  3. Ξεκίνα το χρονόμετρο και σήκω μέχρι να σταθείς εντελώς όρθιος.
  4. Κάθισε ξανά, ελέγχοντας την κίνηση.
  5. Επανάλαβε όσο πιο γρήγορα μπορείς με ασφάλεια για 30 δευτερόλεπτα.

Μέτρησε κάθε πλήρη έγερση από την καρέκλα. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο του CDC, αν στη λήξη του χρόνου έχεις ολοκληρώσει περισσότερο από το μισό της τελευταίας έγερσης, αυτή προσμετράται.

Αν χρειαστεί να χρησιμοποιήσεις τα χέρια σου για να σηκωθείς, η τυποποιημένη δοκιμασία καταγράφεται με μηδενική βαθμολογία. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς να βελτιώσεις τη φυσική σου κατάσταση, αλλά ότι η επίδοσή σου δεν μπορεί να συγκριθεί με τις συγκεκριμένες τιμές αναφοράς.

Αν δεν είσαι εξοικειωμένος με την άσκηση ή αντιμετωπίζεις προβλήματα ισορροπίας, προτίμησε να κάνεις τη δοκιμασία υπό επίβλεψη.

Πόσες επαναλήψεις αντιστοιχούν στην ηλικία σου

Οι καθιερωμένες τιμές αναφοράς αφορούν κυρίως ενήλικες ηλικίας 60 έως 94 ετών. Προέρχονται από τα δεδομένα των Rikli και Jones, τα οποία αξιοποιούνται και στο πλαίσιο του CDC.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα ενδεικτικά εύρη επιδόσεων για άνδρες.

ΗλικίαΕπαναλήψεις σε 30 δευτερόλεπτα
60–64 ετών14–19
65–69 ετών12–18
70–74 ετών12–17
75–79 ετών11–17
80–84 ετών10–15
85–89 ετών8–14
90–94 ετών7–12

Οι αριθμοί αυτοί περιγράφουν ένα συνηθισμένο εύρος επιδόσεων στον πληθυσμό που μελετήθηκε. Δεν αποτελούν διαγνωστικά όρια και δεν αποδεικνύουν ότι κάποιος είναι υγιής ή ασθενής.

Μια χαμηλότερη επίδοση μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αξιολόγηση της μυϊκής δύναμης, της κινητικότητας και, ιδιαίτερα στους μεγαλύτερους ενήλικες, του κινδύνου πτώσεων.

Και αν είσαι 30, 40 ή 50 ετών;

Εδώ χρειάζεται προσοχή. Παρότι υπάρχουν μελέτες που έχουν εξετάσει το sit-to-stand test σε νεότερους ενήλικες, δεν υπάρχει ένας ενιαίος, ευρέως αποδεκτός πίνακας που να καθορίζει πόσες επαναλήψεις πρέπει να κάνει ένας άνδρας κάτω των 60 για να θεωρείται υγιής.

Αν είσαι 35 ή 45 ετών, μπορείς να χρησιμοποιήσεις τη δοκιμασία για να καταγράψεις τη δική σου επίδοση και να παρακολουθείς την εξέλιξή της, αρκεί να επαναλαμβάνεις το ίδιο πρωτόκολλο υπό παρόμοιες συνθήκες.

Για παράδειγμα, αν ξεκινήσεις ένα πρόγραμμα ενδυνάμωσης, η αύξηση των επαναλήψεων έπειτα από μερικές εβδομάδες μπορεί να αποτελεί ένδειξη βελτίωσης της λειτουργικής σου ικανότητας.

Δεν υπάρχει, όμως, κάποιος αριθμός που να σου επιτρέπει να συμπεράνεις ότι η καρδιά σου λειτουργεί φυσιολογικά.

Τι σχέση έχει τελικά με την καρδιά;

Η American Heart Association έχει αναγνωρίσει την καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση ως σημαντικό δείκτη υγείας. Η χαμηλή καρδιοαναπνευστική ικανότητα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και πρόωρης θνησιμότητας.

Το chair stand test, ωστόσο, δεν αποτελεί άμεση μέτρηση αυτής της ικανότητας. Επηρεάζεται από τη μυϊκή δύναμη, το βάρος, την κινητικότητα των αρθρώσεων και την εξοικείωση με την κίνηση.

Ένας άνδρας που σηκώνει βάρη συστηματικά μπορεί να πετύχει υψηλή βαθμολογία χωρίς απαραίτητα να έχει αντίστοιχα καλή αερόβια αντοχή. Κάποιος που τρέχει συχνά μπορεί να δυσκολεύεται λόγω ενός προβλήματος στα γόνατα.

Η πραγματική αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου απαιτεί διαφορετικά στοιχεία, όπως η αρτηριακή πίεση, η χοληστερόλη, το σάκχαρο, το κάπνισμα και το οικογενειακό ιστορικό.

Πότε πρέπει να αποφύγεις τη δοκιμασία

Αν έχεις πόνο ή πίεση στο στήθος, ανεξήγητη δύσπνοια, ζάλη ή τάση λιποθυμίας, μην επιχειρήσεις το τεστ για να διαπιστώσεις αν αντέχεις την προσπάθεια.

Αν τέτοια συμπτώματα εμφανιστούν κατά τη διάρκειά του, σταμάτησε αμέσως. Έντονος ή επίμονος πόνος στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια ή λιποθυμία απαιτούν επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.

Αν έχεις γνωστή καρδιοπάθεια, σημαντική αρρυθμία, αρρύθμιστη υπέρταση ή ιατρική οδηγία περιορισμού της άσκησης, χρειάζεται πρώτα συνεννόηση με τον γιατρό σου.

Το ίδιο ισχύει για πρόσφατους τραυματισμούς, έντονο πόνο στα γόνατα ή στα ισχία και σημαντικά προβλήματα ισορροπίας.

Τι να κάνεις αν η επίδοσή σου είναι χαμηλή

Μια χαμηλή βαθμολογία δεν αποτελεί από μόνη της λόγο ανησυχίας για την καρδιά. Μπορεί να δείχνει ότι χρειάζεται να βελτιώσεις τη δύναμη των ποδιών σου ή ότι κάποιος μυοσκελετικός περιορισμός επηρεάζει την κίνηση.

Αν δεν υπάρχει ιατρική αντένδειξη, η προοδευτική ενδυνάμωση των κάτω άκρων και η τακτική σωματική δραστηριότητα μπορούν να βοηθήσουν.

Ασκήσεις όπως το ελεγχόμενο κάθισμα και σήκωμα από καρέκλα, οι προβολές και τα καθίσματα, προσαρμοσμένες στο επίπεδό σου, μπορούν να βελτιώσουν τη μυϊκή απόδοση.

Για τη γενικότερη υγεία, οι διεθνείς συστάσεις περιλαμβάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα και μυϊκή ενδυνάμωση τουλάχιστον δύο ημέρες.

Αν η επίδοσή σου έχει μειωθεί αισθητά χωρίς προφανή λόγο ή εμφανίζεις ασυνήθιστη κόπωση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση αντί να αυξήσεις απλώς την ένταση της άσκησης.

Ο έλεγχος που δεν πρέπει να παραλείπεις μετά τα 35

Μπορεί να γυμνάζεσαι τακτικά, να διατηρείς φυσιολογικό βάρος και να μην έχεις κανένα σύμπτωμα, αλλά αυτό δεν αποκλείει την υπέρταση ή την υψηλή LDL χοληστερόλη.

Γι’ αυτό ο προληπτικός καρδιαγγειακός έλεγχος έχει μεγαλύτερη σημασία από οποιαδήποτε δοκιμασία που μπορείς να κάνεις μόνος σου στο σπίτι.

Στην Ελλάδα, το εθνικό πρόγραμμα «Προλαμβάνω» περιλαμβάνει δράσεις προσυμπτωματικού ελέγχου για καρδιαγγειακά νοσήματα, με συγκεκριμένα κριτήρια επιλεξιμότητας.

Το chair stand test παραμένει χρήσιμο ακριβώς επειδή είναι απλό και μετρά μια βασική ικανότητα της καθημερινότητας. Αν θέλεις να μάθεις πόσο αποτελεσματικά ανταποκρίνονται τα πόδια σου σε μια επαναλαμβανόμενη κίνηση, μπορεί να σου δώσει μια πρώτη εικόνα. Αν θέλεις να μάθεις σε τι κατάσταση βρίσκεται η καρδιά σου, χρειάζεσαι διαφορετικό έλεγχο.

Share.

Comments are closed.