Για πολλούς άνδρες, η πρώτη ματιά της ημέρας δεν πέφτει πλέον στο κινητό αλλά στην αναφορά ύπνου του smartwatch. Πόσες ώρες κοιμήθηκαν, πόσο βαθύς ήταν ο ύπνος, αν η αποκατάσταση ήταν επαρκής, αν οι παλμοί κινήθηκαν στα φυσιολογικά επίπεδα. Τα wearables γεννήθηκαν για να μας βοηθούν να κατανοούμε καλύτερα το σώμα μας. Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν αρχίζουμε να εμπιστευόμαστε περισσότερο τους αριθμούς παρά τον ίδιο μας τον εαυτό.
Τα έξυπνα ρολόγια έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούμε τη φυσική μας κατάσταση.
Βήματα, θερμίδες, προπονήσεις, καρδιακοί παλμοί και ποιότητα ύπνου συγκεντρώνονται καθημερινά σε μια εφαρμογή, δημιουργώντας μια ολοένα πιο αναλυτική εικόνα της καθημερινότητάς μας.
Για έναν άνδρα που γυμνάζεται, ταξιδεύει συχνά ή προσπαθεί να βελτιώσει τον τρόπο ζωής του, αυτές οι πληροφορίες μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες.
Η νέα γενιά wearables πηγαίνει ακόμη πιο μακριά. Έξυπνα δαχτυλίδια, όπως το Oura Ring, αλλά και τα πιο προηγμένα smartwatches, επιχειρούν να αποτυπώσουν όχι μόνο τη σωματική δραστηριότητα, αλλά και την αποκατάσταση, το επίπεδο στρες και την ποιότητα του ύπνου.
Δεν καταγράφουν απλώς τι κάνει κάποιος μέσα στην ημέρα· προσπαθούν να ερμηνεύσουν πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός του.
Στην Ελλάδα, η χρήση αυτών των συσκευών παραμένει στενά συνδεδεμένη με τη γυμναστική και την ευεξία. Δρομείς, ποδηλάτες, άνθρωποι που κάνουν βάρη ή ακολουθούν πιο ενεργό τρόπο ζωής χρησιμοποιούν τα δεδομένα για να αξιολογήσουν την πρόοδό τους. Παράλληλα, η συζήτηση γύρω από τον ύπνο και την αποκατάσταση έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι απαιτήσεις της εργασίας και οι έντονοι ρυθμοί της καθημερινότητας αφήνουν ολοένα λιγότερο χώρο για πραγματική ξεκούραση.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πληροφορία μετατρέπεται σε πίεση.
Ένα χαμηλό σκορ ύπνου ή μια ένδειξη μειωμένης αποκατάστασης μπορεί εύκολα να επηρεάσει τη διάθεση της ημέρας. Κάποιοι καταλήγουν να οργανώνουν το πρόγραμμά τους γύρω από έναν αριθμό: αναβάλλουν μια προπόνηση, ακυρώνουν μια δραστηριότητα ή αισθάνονται ότι η μέρα τους ξεκινά ήδη «χαμένη», επειδή η συσκευή δεν τους έδωσε την αξιολόγηση που περίμεναν.
Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί έχουν αρχίσει να συζητούν ολοένα συχνότερα το φαινόμενο της υπερβολικής προσκόλλησης στα δεδομένα ευεξίας. Στην περίπτωση του ύπνου, μάλιστα, χρησιμοποιείται και ο όρος orthosomnia, για να περιγράψει την αγωνία που μπορεί να προκαλέσει η εμμονή με την επίτευξη «τέλειων» μετρήσεων. Η τεχνολογία που σχεδιάστηκε για να προσφέρει καλύτερη εικόνα της υγείας μας μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να γίνει η ίδια πηγή άγχους.
Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι οι μετρήσεις των wearables δεν αποτελούν ιατρική διάγνωση. Προσφέρουν εκτιμήσεις και εντοπίζουν τάσεις, χωρίς να μπορούν να αποτυπώσουν ολόκληρη την πραγματικότητα. Ένα απαιτητικό επαγγελματικό ταξίδι, μια δύσκολη εβδομάδα στο γραφείο, μια βραδινή έξοδος ή μια ιδιαίτερα έντονη προπόνηση μπορούν να επηρεάσουν φυσιολογικά τους δείκτες που εμφανίζονται στην οθόνη.
Γι’ αυτό και η μεγαλύτερη αξία των δεδομένων βρίσκεται στη μακροχρόνια παρακολούθηση και όχι στις καθημερινές διακυμάνσεις. Αν επί εβδομάδες ή μήνες ο ύπνος μειώνεται, η φυσική δραστηριότητα περιορίζεται και οι δείκτες αποκατάστασης επιδεινώνονται, τότε τα wearables μπορούν να λειτουργήσουν ως χρήσιμο καμπανάκι για αλλαγές στον τρόπο ζωής. Μια μεμονωμένη μέτρηση, όμως, δεν αρκεί για να χαρακτηρίσει μια ολόκληρη ημέρα.
Στην καλύτερη εκδοχή του, ένα smartwatch δεν παίρνει αποφάσεις για εμάς. Μας υπενθυμίζει να κινηθούμε περισσότερο, να κοιμηθούμε καλύτερα ή να δώσουμε λίγο χρόνο στην αποκατάσταση. Η τελική απόφαση εξακολουθεί να ανήκει στον άνθρωπο που το φορά.
Γιατί όσο εξελιγμένη κι αν γίνει η τεχνολογία, υπάρχει κάτι που κανένας αισθητήρας δεν μπορεί να μετρήσει με απόλυτη ακρίβεια: πώς πραγματικά αισθάνεσαι. Αυτό εξακολουθεί να είναι το σημαντικότερο δεδομένο από όλα.
