Για κάποιους, ένα Σαββατοκύριακο χωρίς σήμα, GPS και room service ακούγεται περισσότερο σαν ταλαιπωρία παρά σαν διακοπές. Για άλλους, είναι ακριβώς αυτό που χρειάζονται. Το bushcraft, η εκπαίδευση επιβίωσης και οι outdoor δραστηριότητες κερδίζουν έδαφος ως ένας διαφορετικός τρόπος να περάσεις χρόνο μακριά από την οθόνη και την ευκολία της πόλης.
Υπάρχει μια νέα αγορά εμπειριών που πουλά κάτι μάλλον παράδοξο: δυσκολία.
Μαθήματα προσανατολισμού, bushcraft, φωτιά, κατασκευή καταφυγίου, διαβίωση στη φύση, πεζοπορίες και πολυήμερες εξορμήσεις απευθύνονται σε ανθρώπους που κάθε άλλο παρά στερούνται ανέσεων. Στελέχη επιχειρήσεων, επαγγελματίες και άνθρωποι με έντονη αστική καθημερινότητα επιλέγουν να περάσουν μερικές ώρες ή ημέρες σε ένα περιβάλλον όπου τα πράγματα δεν γίνονται με ένα πάτημα στην οθόνη.
Η εξήγηση δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη. Η καθημερινότητα έχει γίνει πολύ εύκολη σε αρκετά πρακτικά επίπεδα. Για να πας κάπου, ανοίγεις το GPS. Για να φας, ανοίγεις μια εφαρμογή. Για να αγοράσεις κάτι, κάνεις μια παραγγελία. Για να βρεις μια πληροφορία, ρωτάς μια μηχανή αναζήτησης ή ένα chatbot.
Στο βουνό, αρκετά από αυτά παύουν να λειτουργούν.
Ένας χάρτης και μια πυξίδα απαιτούν να ξέρεις τι κοιτάζεις. Μια φωτιά απαιτεί προετοιμασία και προσοχή. Μια διαδρομή στο δάσος απαιτεί να παρατηρείς το έδαφος, τον καιρό και το περιβάλλον. Δεν πρόκειται για ιδιαίτερα εξωτικές γνώσεις. Ακριβώς γι’ αυτό έχουν ενδιαφέρον: είναι δεξιότητες που κάποτε περνούσαν από γενιά σε γενιά και σήμερα πολλοί άνθρωποι δεν έχουν λόγο να τις χρησιμοποιήσουν ποτέ.
Το bushcraft έχει εξελιχθεί γύρω από αυτή την ιδέα. Η έμφαση βρίσκεται στην πρακτική γνώση και στη χρήση απλών μέσων μέσα στη φύση. Σε ένα μάθημα μπορεί να μάθεις να προσανατολίζεσαι, να χρησιμοποιείς σωστά ένα εργαλείο, να διαχειρίζεσαι τη φωτιά ή να οργανώνεις μια ασφαλή διανυκτέρευση.
Δεν χρειάζεται να πιστεύεις ότι αύριο θα χαθείς σε μια ερημιά για να το κάνεις.
Η Ελλάδα προσφέρεται ιδιαίτερα για τέτοιες δραστηριότητες. Από την Πίνδο και τα βουνά της Ηπείρου μέχρι τον Όλυμπο, τη Μακεδονία και τα μεγάλα ορεινά συγκροτήματα της χώρας, υπάρχουν περιοχές όπου μπορείς να απομακρυνθείς από τον αστικό ιστό μέσα σε λίγη ώρα. Παράλληλα, εταιρείες outdoor εκπαίδευσης και δραστηριοτήτων έχουν δημιουργήσει οργανωμένα προγράμματα για μικρές ομάδες, ιδιώτες και επιχειρήσεις.
Η outdoor εκπαίδευση έχει βρει θέση και στο εταιρικό περιβάλλον. Πεζοπορίες, δραστηριότητες συνεργασίας και challenges στη φύση χρησιμοποιούνται ως διαφορετικός τρόπος για να δουλέψουν οι ομάδες έξω από το γραφείο. Υπάρχει, άλλωστε, μια πρακτική διαφορά: όταν μια ομάδα πρέπει να ακολουθήσει μια διαδρομή ή να ολοκληρώσει μια δραστηριότητα, η συνεργασία δεν περιορίζεται σε συζητήσεις γύρω από ένα τραπέζι.
Για τον ίδιο λόγο, τέτοιες δραστηριότητες ταιριάζουν ιδιαίτερα σε ανθρώπους που περνούν πολλές ώρες μπροστά σε υπολογιστή. Η φύση δεν έχει notifications, inbox ή meetings. Έχει όμως κούραση, καιρό, απόσταση και πραγματικά εμπόδια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε outdoor δραστηριότητα λειτουργεί ως θεραπεία για το ψηφιακό overload. Ούτε ότι η επιστροφή στη φύση αποτελεί κάποια γενική λύση για τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Είναι απλώς ένας τρόπος να αλλάξεις περιβάλλον και να κάνεις κάτι που απαιτεί μεγαλύτερη συμμετοχή του σώματος και της προσοχής.
Υπάρχει επίσης μια εμφανής ανδρική πλευρά σε αυτή την τάση. Για έναν άνδρα που ζει και εργάζεται στην πόλη, οι πρακτικές δεξιότητες μπορεί να περιορίζονται σε όσα χρειάζεται για την καθημερινότητα του σπιτιού ή της δουλειάς. Η επαφή με εργαλεία, ύπαιθρο και χειρωνακτική δραστηριότητα δεν είναι πλέον αυτονόητο μέρος της ζωής.
Το ενδιαφέρον για το bushcraft επαναφέρει αυτή την πλευρά, χωρίς να χρειάζεται να συνοδεύεται από κάποια ιδεολογία περί «επιστροφής στις ρίζες». Μπορεί απλώς να είναι ενδιαφέρον να μάθεις πώς λειτουργεί κάτι και να το κάνεις ο ίδιος.
Το ίδιο ισχύει για την πεζοπορία, την ορειβασία, το camping ή ένα διήμερο road trip σε μια περιοχή όπου δεν έχεις ξαναβρεθεί. Η αξία τους δεν βρίσκεται απαραίτητα στην ταλαιπωρία. Βρίσκεται στο γεγονός ότι απαιτούν χρόνο και συμμετοχή. Δεν μπορείς να τα κάνεις παράλληλα με δέκα άλλες δραστηριότητες.
Ίσως γι’ αυτό η συγκεκριμένη τάση έχει ενδιαφέρον τώρα. Όσο περισσότερες υπηρεσίες αναλαμβάνουν για λογαριασμό μας τις μικρές πρακτικές δουλειές της ημέρας, τόσο πιο ασυνήθιστο γίνεται να κάνεις κάτι μόνος σου από την αρχή μέχρι το τέλος.
Να βρεις τον δρόμο. Να κουβαλήσεις τον εξοπλισμό σου. Να ανάψεις τη φωτιά. Να μαγειρέψεις έξω. Να κοιμηθείς σε ένα μέρος χωρίς Wi-Fi.
Για κάποιους είναι απλώς ένα Σαββατοκύριακο στη φύση. Για άλλους είναι μια ευκαιρία να ξανασυνδεθούν με δεξιότητες που δεν χρειάζονται συχνά, αλλά έχουν αξία ακριβώς επειδή τις γνωρίζεις.
Και ίσως τελικά δεν είναι καν θέμα πολυτέλειας. Είναι εκείνη η μικρή, παράξενη στιγμή που γυρνάς πίσω στην πόλη, ανοίγεις το κινητό σου και για λίγα δευτερόλεπτα δεν σε τραβάει τίποτα. Γιατί έχεις ήδη αποδείξει στον εαυτό σου ότι μπορείς να σταθείς και χωρίς αυτό.
