Ο Αύγουστος έχει έναν τρόπο να αποκαλύπτει πόσο δύσκολο έχει γίνει να μην κάνουμε τίποτα. Για έναν άνδρα που έχει μάθει να αξιολογεί τον εαυτό του μέσα από στόχους και επιτεύγματα, το ιταλικό dolce far niente δεν είναι απλώς μια φράση. Είναι μια διαφορετική αντίληψη για το τι σημαίνει να ζεις καλά.
Είναι η τρίτη ημέρα του Αυγούστου και για λίγες εβδομάδες η Ελλάδα αλλάζει ρυθμό.
Οι δρόμοι των μεγάλων πόλεων αδειάζουν, οι ρυθμοί πέφτουν, τα γραφεία λειτουργούν με λιγότερες φωνές και η καθημερινότητα μοιάζει να αφήνει επιτέλους λίγο χώρο ανάμεσα στις υποχρεώσεις. Είναι εκείνη η περίοδος του χρόνου όπου ακόμη και ο πιο πολυάσχολος άνθρωπος επιτρέπει στον εαυτό του να αποσυνδεθεί, έστω προσωρινά, από την ανάγκη να βρίσκεται συνεχώς σε κίνηση.
Και κάπου εδώ επιστρέφει μια ιταλική έκφραση που έγινε γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο μέσα από την ταινία Eat Pray Love, αλλά στην πραγματικότητα έχει βαθύτερες ρίζες από μια κινηματογραφική σκηνή.
Dolce far niente. Η γλυκιά τέχνη του να μην κάνεις τίποτα.
Για έναν σύγχρονο άνδρα, ίσως αυτή να είναι μια από τις πιο δύσκολες έννοιες να αποδεχτεί. Γιατί έχουμε μεγαλώσει με την ιδέα ότι η αξία μας βρίσκεται σε όσα καταφέρνουμε, σε όσα χτίζουμε, σε όσα προλαβαίνουμε. Η αδράνεια συχνά θεωρείται αδυναμία, ενώ η συνεχής απασχόληση έχει μετατραπεί σε απόδειξη επιτυχίας.
Όμως το dolce far niente δεν μιλά για αδράνεια. Μιλά για επιλογή.
Ο άνδρας που δεν χρειάζεται να βρίσκεται πάντα σε λειτουργία
Για πολλές δεκαετίες, το ανδρικό πρότυπο ήταν άμεσα συνδεδεμένο με την κατάκτηση. Ο άνδρας ήταν εκείνος που προχωρούσε, που αναλάμβανε ευθύνες, που έλυνε προβλήματα, που δεν σταματούσε ποτέ.
Αυτά τα χαρακτηριστικά παραμένουν σημαντικά. Η φιλοδοξία, η πειθαρχία και η προσπάθεια εξακολουθούν να αποτελούν στοιχεία ενός ανθρώπου που θέλει να εξελιχθεί.
Η διαφορά είναι ότι σήμερα αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε κάτι ακόμη: η διαρκής πίεση δεν αποτελεί πάντα ένδειξη δύναμης.
Υπάρχει μια άλλη μορφή αυτοπεποίθησης στον άνθρωπο που μπορεί να αφήσει ένα απόγευμα να περάσει χωρίς να το μετατρέψει σε στόχο. Στον άνθρωπο που δεν χρειάζεται να γεμίσει κάθε κενό με μια δραστηριότητα, μια οθόνη ή μια νέα υποχρέωση.
Ίσως η πραγματική πολυτέλεια να είναι να μπορείς να πεις: «Δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα αυτή τη στιγμή».
Η εποχή όπου ακόμη και η ξεκούραση έγινε υποχρέωση
Το παράδοξο της εποχής μας είναι ότι ακόμη και η αποφόρτιση έχει γίνει ένα ακόμη project.
Ο σύγχρονος άνθρωπος παρακολουθεί τον ύπνο του, καταγράφει την άσκησή του, οργανώνει τις διακοπές του, αναζητά συνεχώς τρόπους βελτίωσης. Η αυτοβελτίωση έχει γίνει ένας ολόκληρος τρόπος ζωής.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην προσπάθεια. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ξεχνάμε ότι υπάρχει αξία και σε εκείνες τις στιγμές που δεν οδηγούν κάπου συγκεκριμένα.
Ένα γεύμα που κρατά περισσότερο από όσο είχε υπολογιστεί. Μια συζήτηση που δεν έχει σκοπό. Ένας καφές που πίνεται αργά, χωρίς το βλέμμα να επιστρέφει κάθε λίγα λεπτά στο κινητό.
Αυτές οι στιγμές δεν είναι χαμένος χρόνος. Είναι ο χρόνος που μας επαναφέρει στον εαυτό μας.
Γιατί ο Αύγουστος παραμένει διαφορετικός
Ο Αύγουστος έχει μια ιδιαιτερότητα που δύσκολα συναντά κανείς σε άλλους μήνες.
Δεν είναι μόνο η ζέστη, η θάλασσα ή η αίσθηση των διακοπών. Είναι η συλλογική άδεια που δίνουμε ο ένας στον άλλον να χαμηλώσουμε ταχύτητα.
Για λίγες εβδομάδες δεν χρειάζεται να εξηγήσεις γιατί δεν απάντησες αμέσως σε ένα μήνυμα. Δεν θεωρείται παράξενο να αφήσεις το κινητό μακριά. Δεν υπάρχει πίεση να μετατρέψεις κάθε εμπειρία σε περιεχόμενο.
Ο Αύγουστος είναι ίσως η τελευταία περίοδος του χρόνου όπου το να μη βιάζεσαι θεωρείται φυσιολογικό. Και αυτή ακριβώς είναι η ουσία του dolce far niente.
Η νέα ανδρική πολυτέλεια
Η έννοια της πολυτέλειας έχει αλλάξει.
Για έναν άνδρα μιας προηγούμενης γενιάς, η επιτυχία φαινόταν μέσα από αντικείμενα: ένα καλό αυτοκίνητο, ένα ακριβό ρολόι, ένα εντυπωσιακό σπίτι.
Σήμερα, χωρίς να χάνουν τη σημασία τους αυτά τα σύμβολα, υπάρχει κάτι ακόμη πιο δύσκολο να αποκτήσεις.
Χρόνος. Όχι απλώς ελεύθερος χρόνος, αλλά χρόνος χωρίς ενοχές.
Να μπορείς να καθίσεις σε μια παραλία χωρίς να σκέφτεσαι τι ακολουθεί. Να απολαύσεις ένα δείπνο χωρίς να διακόπτεται από ειδοποιήσεις. Να περάσεις ένα απόγευμα χωρίς να έχεις την ανάγκη να αποδείξεις ότι το αξιοποίησες.
Αυτό δεν είναι παραίτηση από τη φιλοδοξία. Είναι η συνειδητοποίηση ότι η ζωή δεν μπορεί να αποτελείται μόνο από επιτεύγματα.
Η τέχνη της επιστροφής
Ίσως αυτός να είναι ο λόγος που το dolce far niente ακούγεται σήμερα τόσο σύγχρονο. Γιατί δεν μας καλεί να κάνουμε λιγότερα για πάντα. Μας υπενθυμίζει ότι δεν μπορούμε να λειτουργούμε συνεχώς σε υψηλές στροφές χωρίς κόστος.
Ένας κινητήρας χρειάζεται συντήρηση. Το ίδιο και ένας άνθρωπος.
Και μερικές φορές η καλύτερη απόφαση δεν είναι να πιέσεις λίγο περισσότερο, αλλά να επιτρέψεις στον εαυτό σου να σταματήσει.
Τον φετινό Αύγουστο, ίσως η μεγαλύτερη πολυτέλεια να μην είναι να βρεις το πιο μακρινό νησί ή το πιο δύσκολο τραπέζι για κράτηση.
Ίσως είναι κάτι πολύ απλούστερο. Να καθίσεις κάπου ήσυχα, να κοιτάξεις γύρω σου και για λίγο να μην χρειάζεται να είσαι τίποτα περισσότερο από αυτό που ήδη είσαι.
Αυτό είναι το πραγματικό dolce far niente. Και ίσως, στην εποχή της διαρκούς προσπάθειας, να είναι η πιο ώριμη μορφή δύναμης.
