Ένας ιστορικός ελβετικός μηχανισμός, ένα καντράν σκαλισμένο στο χέρι στην Καλιφόρνια και μόλις 25 κομμάτια παγκοσμίως. Η νέα συνεργασία της Zenith με τον ανεξάρτητο ωρολογοποιό Joshua Shapiro δίνει ουσιαστικό περιεχόμενο στην έννοια του συλλεκτικού ρολογιού με δύο υπογραφές.
Στο νέο Zenith G.F.J. Calibre 135 Double Signed, το πρώτο πράγμα που τραβά την προσοχή είναι το καντράν. Τρεις διαφορετικές χαράξεις πάνω σε μια ασημένια επιφάνεια, λεπτομέρειες από ροζ χρυσό και μια διακριτική υπογραφή που μοιράζονται δύο ονόματα: Zenith και J.N. Shapiro. Όσο περισσότερο το παρατηρεί κανείς, τόσο πιο ενδιαφέρουσα γίνεται η δουλειά που έχει προηγηθεί.
Η συνεργασία, που παρουσιάστηκε στις 12 Νοεμβρίου 2026, φέρνει κοντά τον ελβετικό οίκο του Le Locle και το ανεξάρτητο ατελιέ του Joshua Shapiro στην Καλιφόρνια. Ο πρώτος συνεισφέρει έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς στην ιστορία των διαγωνισμών χρονομετρίας. Ο δεύτερος αναλαμβάνει να δώσει στο ρολόι τη δική του αισθητική ταυτότητα, χρησιμοποιώντας παραδοσιακές τεχνικές χάραξης που έχουν γίνει σήμα κατατεθέν της δουλειάς του.
Το αποτέλεσμα είναι ένα dress watch από ροζ χρυσό, με διάμετρο 39,15 χιλιοστά και χειροκίνητο μηχανισμό, που απευθύνεται σε ένα ιδιαίτερα περιορισμένο κοινό συλλεκτών. Η ουσία του, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στη σπανιότητά του. Η συμβολή του Shapiro εκτείνεται από το καντράν μέχρι τη διακόσμηση του μηχανισμού, προσφέροντας κάτι περισσότερο από μια ακόμη συνεργασία με δύο λογότυπα.
Από τη Zenith στον Joshua Shapiro
Τα ρολόγια με διπλή υπογραφή έχουν μακρά ιστορία στη συλλεκτική ωρολογοποιία. Σε παλαιότερες δεκαετίες, μεγάλοι κατασκευαστές τοποθετούσαν στα καντράν τους και το όνομα σημαντικών κοσμηματοπωλείων ή εμπόρων, όπως οι Tiffany & Co. και Gübelin. Σήμερα, αρκετά από αυτά τα κομμάτια συγκεντρώνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις δημοπρασίες, ιδίως όταν η προέλευση και η αυθεντικότητα της δεύτερης υπογραφής είναι τεκμηριωμένες.
Η Zenith δίνει μια διαφορετική διάσταση σε αυτή την παράδοση μέσα από το πρόγραμμα Double Signed. Αντί να περιορίζεται στην προσθήκη ενός δεύτερου ονόματος, καλεί ανεξάρτητους ωρολογοποιούς να επεξεργαστούν δημιουργικά το G.F.J., το μοντέλο που επανέφερε στο προσκήνιο τον ιστορικό Calibre 135.
Το πρώτο κεφάλαιο παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2026, σε συνεργασία με τον ιαπωνικό οίκο Naoya Hida & Co., με παραγωγή δέκα κομματιών. Η δεύτερη έκδοση στρέφεται στην αμερικανική ωρολογοποιία και σε έναν δημιουργό που έχει χτίσει τη φήμη του γύρω από την εξαιρετικά απαιτητική τέχνη του guilloché.
Ο Joshua Shapiro ίδρυσε το ατελιέ του το 2018, ξεκινώντας από την κατασκευή καντράν με παραδοσιακές μηχανές χάραξης. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η δραστηριότητά του επεκτάθηκε σημαντικά. Η J.N. Shapiro κατασκευάζει πλέον και τον δικό της μηχανισμό Caliber 26, που χρησιμοποιείται στο Resurgence, ένα ρολόι με σαφή στόχο την αναβίωση της αμερικανικής ανεξάρτητης ωρολογοποιίας.
Αυτή η εξέλιξη έχει σημασία για τη συνεργασία με τη Zenith. Ο Shapiro δεν συμμετέχει ως εξωτερικός διακοσμητής, αλλά ως ανεξάρτητος κατασκευαστής με δική του τεχνική υποδομή και αναγνωρίσιμη σχεδιαστική γλώσσα.
Το καντράν που κατασκευάζεται στην Καλιφόρνια
Το καντράν κατασκευάζεται εξ ολοκλήρου στο ατελιέ της J.N. Shapiro στην Καλιφόρνια, πάνω σε βάση από μασίφ ασήμι. Για τη διακόσμησή του χρησιμοποιούνται παραδοσιακές μηχανές χάραξης, όπως οι rose engines και οι straight-line engines, τις οποίες χειρίζεται ο τεχνίτης με ακρίβεια.
Η τεχνική ονομάζεται guilloché και δημιουργεί επαναλαμβανόμενα γεωμετρικά μοτίβα με εξαιρετικά λεπτές τομές στο μέταλλο. Δεν πρόκειται για απλή εκτύπωση ή για διακοσμητικό φινίρισμα που μιμείται την όψη της χειροποίητης χάραξης. Οι γραμμές διαμορφώνονται μηχανικά, με άμεσο ανθρώπινο χειρισμό.
Στο συγκεκριμένο ρολόι συνυπάρχουν τρία διαφορετικά μοτίβα. Η εξωτερική περιφέρεια έχει χάραξη barleycorn, το κέντρο φέρει ένα σύνθετο basketweave, ενώ στο μικρό υποκαντράν των δευτερολέπτων, στη θέση της ώρας 6, εμφανίζεται το χαρακτηριστικό Infinity Weave του Shapiro.
Οι διαφορετικές υφές δημιουργούν ένα ιδιαίτερο παιχνίδι με το φως. Οι δακτύλιοι, οι ενδείξεις των ωρών και οι επιγραφές από ροζ χρυσό 18 καρατίων προσθέτουν αντίθεση, χωρίς να καλύπτουν τη λεπτομέρεια της χάραξης.
Το καντράν παραμένει σχετικά λιτό ως προς τη διάταξη των ενδείξεων. Οι ώρες και τα λεπτά διαβάζονται στο κέντρο, ενώ τα μικρά δευτερόλεπτα έχουν τη δική τους θέση χαμηλότερα. Η διακοσμητική πολυπλοκότητα βρίσκεται στην επιφάνεια του μετάλλου και όχι σε πρόσθετες λειτουργίες.
Η αμερικανική υπογραφή φτάνει μέχρι τον μηχανισμό
Η συμμετοχή της J.N. Shapiro δεν σταματά στην μπροστινή πλευρά του ρολογιού. Μέσα από το διαφανές πίσω καπάκι διακρίνεται ο Calibre 135, με τις γέφυρές του να έχουν αποκτήσει μια διαφορετική διακοσμητική επεξεργασία.
Η τεχνική ονομάζεται damaskeening και συνδέεται ιστορικά με την αμερικανική παραγωγή ρολογιών τσέπης. Συνδυάζει στοιχεία από τις γνωστές διακοσμητικές ραβδώσεις Côtes de Genève και τη γεωμετρική χάραξη guilloché, δημιουργώντας περίτεχνα επαναλαμβανόμενα σχέδια πάνω στις μεταλλικές επιφάνειες.
Στη νέα έκδοση, οι γέφυρες έχουν διακοσμηθεί με αυτή την τεχνική και διαθέτουν φινίρισμα ροδίου. Το αποτέλεσμα παραπέμπει στην αμερικανική ωρολογοποιία του 19ου αιώνα, διατηρώντας παράλληλα τη χαρακτηριστική αρχιτεκτονική του ελβετικού μηχανισμού.
Είναι ίσως η σημαντικότερη λεπτομέρεια της συνεργασίας. Η πρώτη έκδοση Double Signed, με τη Naoya Hida & Co., είχε επικεντρωθεί στο καντράν και στους δείκτες. Ο Shapiro παρεμβαίνει και στη διακόσμηση του ίδιου του μηχανισμού, δημιουργώντας μια πιο ολοκληρωμένη αισθητική σύνδεση ανάμεσα στους δύο κατασκευαστές.
Γιατί ο Calibre 135 έχει ιδιαίτερη θέση στην ιστορία
Ο Calibre 135 δεν είναι ένας μηχανισμός που απέκτησε ιστορικό ενδιαφέρον εκ των υστέρων. Δημιουργήθηκε από τον ωρολογοποιό Ephrem Jobin και παρουσιάστηκε το 1948, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελβετικοί οίκοι ανταγωνίζονταν συστηματικά στους διαγωνισμούς ακρίβειας των παρατηρητηρίων.
Η ειδική έκδοση 135-O, που προοριζόταν για αυτές τις δοκιμές, συνέβαλε στην εξαιρετική φήμη της Zenith στη χρονομετρία. Ο οίκος αναφέρει τον Calibre 135 ως τον πιο πολυβραβευμένο μηχανισμό χρονομέτρου παρατηρητηρίου στην ιστορία.
Το 2022, η Zenith συνεργάστηκε με τον ανεξάρτητο ωρολογοποιό Kari Voutilainen για την αποκατάσταση δέκα ιστορικών μηχανισμών 135-O. Τρία χρόνια αργότερα, με αφορμή τη συμπλήρωση 160 ετών από την ίδρυσή της, παρουσίασε μια σύγχρονη, επανασχεδιασμένη εκδοχή του Calibre 135 μέσα στη συλλογή G.F.J., που πήρε το όνομά της από τα αρχικά του ιδρυτή Georges Favre-Jacot.
Ο σημερινός μηχανισμός παραμένει χειροκίνητος και λειτουργεί σε συχνότητα 18.000 ταλαντώσεων ανά ώρα, δηλαδή 2,5 Hz. Διαθέτει αυτονομία 72 ωρών, μεγάλο τροχό ισορροπίας μεταβλητής αδράνειας, ελατήριο τύπου Breguet overcoil και μηχανισμό διακοπής των δευτερολέπτων κατά τη ρύθμιση της ώρας.
Φέρει πιστοποίηση χρονομέτρου COSC, ενώ η Zenith δηλώνει ρύθμιση ακρίβειας εντός ±2 δευτερολέπτων ημερησίως. Η πιστοποίηση και η δηλωμένη ρύθμιση αποτελούν δύο διαφορετικά στοιχεία, που δεν πρέπει να συγχέονται.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στη συνύπαρξη της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής με τις σύγχρονες προδιαγραφές. Η Zenith δεν χρησιμοποιεί έναν παλιό μηχανισμό από απόθεμα, αλλά μια νέα εκδοχή που διατηρεί τη μηχανική ταυτότητα του ιστορικού Calibre 135.
Οι λεπτομέρειες μιας έκδοσης 25 κομματιών
Η κάσα του Zenith G.F.J. Calibre 135 Double Signed with J.N. Shapiro είναι κατασκευασμένη από ροζ χρυσό 18 καρατίων, με διάμετρο 39,15 χιλιοστά και πάχος 10,5 χιλιοστά. Η απόσταση από άκρη σε άκρη των βραχιόνων είναι 45,75 χιλιοστά, αναλογίες που το τοποθετούν στην κατηγορία των σύγχρονων dress watches με συγκρατημένες διαστάσεις.
Η στεγανότητα φτάνει τα 5 ATM, ενώ το πίσω καπάκι από κρύσταλλο ζαφειριού επιτρέπει την παρατήρηση του μηχανισμού.
Το ρολόι συνοδεύεται από τρία διαφορετικά δερμάτινα λουράκια: καφέ Cordovan, μπεζ nubuck από δέρμα αλιγάτορα και μαύρο calfskin. Η αγκράφα είναι κατασκευασμένη από ροζ χρυσό 18 καρατίων, ενώ υπάρχει δυνατότητα παραγγελίας αντίστοιχου χρυσού μπρασελέ.
Η παραγωγή περιορίζεται σε 25 αριθμημένα κομμάτια παγκοσμίως. Πρόκειται για μια έκδοση που απευθύνεται κυρίως σε συλλέκτες οι οποίοι ενδιαφέρονται για την παραδοσιακή διακόσμηση μηχανισμών και καντράν, αλλά και για τη σύγχρονη πορεία των ανεξάρτητων ωρολογοποιών.
Τι σημαίνει αυτή η συνεργασία για έναν συλλέκτη
Η περιορισμένη παραγωγή δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση συλλεκτικής αξίας. Στην περίπτωση του νέου Zenith, όμως, υπάρχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που το διαφοροποιούν από μια συμβατική limited edition.
Το πρώτο είναι ο Calibre 135, με ιστορική σημασία που προηγείται κατά πολλές δεκαετίες της σημερινής συλλογής. Το δεύτερο είναι η συμμετοχή ενός ανεξάρτητου ατελιέ που έχει αναπτύξει δική του τεχνική και αισθητική ταυτότητα. Το τρίτο είναι ότι η συνεργασία αποτυπώνεται σε πραγματικές κατασκευαστικές και διακοσμητικές παρεμβάσεις, όχι μόνο στις επιγραφές του καντράν.
Για τον Έλληνα συλλέκτη που παρακολουθεί τη διεθνή υψηλή ωρολογοποιία, το μοντέλο παρουσιάζει ενδιαφέρον ακόμη κι αν η απόκτησή του δεν αποτελεί ρεαλιστική επιλογή. Αποτυπώνει μια τάση συνεργασιών στις οποίες οι μεγάλοι κατασκευαστές δίνουν χώρο σε μικρότερους ανεξάρτητους δημιουργούς, χωρίς να εγκαταλείπουν τη δική τους τεχνική κληρονομιά.
Η νέα έκδοση δεν προσπαθεί να κρύψει την καταγωγή της. Στο καντράν αναγνωρίζει κανείς την υπογραφή του Joshua Shapiro, ενώ στο πίσω μέρος διακρίνεται ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς της Zenith, διακοσμημένος με αναφορές στην αμερικανική ωρολογοποιία. Σε ένα ρολόι που φέρει δύο ονόματα, αυτή η συνύπαρξη είναι το στοιχείο που αξίζει περισσότερο την προσοχή.
