Δεν χρειάζεται πολλή παρατήρηση για να καταλάβει κανείς ότι κάτι έχει αλλάξει. Ο «μάγκας», όπως τον «γνωρίσαμε» (και τον συναναστραφήκαμε) οι άνω των 40 αλλά και οι νεότεροι μέσα από τις ταινίες, δεν κυκλοφορεί πια με την ίδια βεβαιότητα. Δεν είναι ότι εξαφανίστηκε. Είναι ότι δεν επιβάλλεται.

Για χρόνια, το συγκεκριμένο πρότυπο λειτουργούσε σαν άγραφος κανόνας. Ο άνδρας όφειλε να είναι ανθεκτικός, να μη «λυγίζει», να μη μιλά πολύ για όσα τον βαραίνουν. Η σιωπή δεν ήταν αδυναμία, ήταν επιβεβαίωση δύναμης. Το ίδιο και η απόσταση. Το ίδιο και η αδυναμία να ζητήσει βοήθεια.

Σήμερα, αυτή η συνταγή δεν δουλεύει όπως παλιά. Και το πιο ενδιαφέρον είναι ότι δεν την απορρίπτει μόνο η κοινωνία. Την εγκαταλείπουν και οι ίδιοι οι άνδρες, συχνά χωρίς να το διακηρύσσουν. Απλώς δεν τη χρησιμοποιούν.

Σε χώρους εργασίας, σε παρέες, στις σχέσεις, εμφανίζεται μια διαφορετική στάση. Λιγότερη ανάγκη για επίδειξη αντοχής, περισσότερη διάθεση για συζήτηση. Ακόμα κι αν είναι αδέξια. Άνδρες που δεν θεωρούν αυτονόητο ότι πρέπει να «κρατήσουν μέσα τους» ό,τι συμβαίνει. Που δεν βλέπουν τη φροντίδα ως κάτι ξένο ή υποτιμητικό.Δεν μιλάμε για μια εντυπωσιακή ρήξη με το παρελθόν. Είναι μικρές μετατοπίσεις που, αθροιστικά, αλλάζουν το τοπίο.

Η πραγματικότητα, βέβαια, δεν είναι ενιαία. Υπάρχουν ακόμα περιβάλλοντα όπου το παλιό μοντέλο επιβιώνει σχεδόν ανέπαφο.

Εκεί, ο «μάγκας» παραμένει σημείο αναφοράς. Άλλοτε ως ιδανικό, άλλοτε ως μηχανισμός άμυνας. Γιατί σε μια περίοδο που όλα μοιάζουν ρευστά, η επιστροφή σε κάτι γνώριμο έχει τη δική της λογική. Ακόμη κι αν αυτό το «γνώριμο» δεν λειτουργεί πια όπως πριν.

Την ίδια στιγμή, η εικόνα του «μάγκα» έχει μεταφερθεί και αλλού: στα social media, στη λαϊκή νοσταλγία, σε μια αισθητική που πατάει στο παρελθόν αλλά δύσκολα μεταφράζεται σε πραγματική στάση ζωής. Αναπαράγεται ως στιλ, ως ατάκα, ως meme. Λιγότερο ως συμπεριφορά που αντέχει στην καθημερινότητα.

Ίσως γιατί η καθημερινότητα έχει αλλάξει. Ο τρόπος που δουλεύουν οι άνθρωποι, που σχετίζονται, που αποτυγχάνουν, δεν αφήνει πολλά περιθώρια για μονοδιάστατους ρόλους. Ο άνδρας που δεν μιλά, που δεν προσαρμόζεται, που δεν επαναπροσδιορίζει τον εαυτό του, κινδυνεύει να μείνει εκτός. Όχι επειδή τον αποκλείει κάποιος, αλλά επειδή δεν μπορεί να ανταποκριθεί.

Κι όμως, η συζήτηση για το «τέλος» του «μάγκα» ίσως είναι παραπλανητική. Δεν πρόκειται για μια καθαρή τομή, αλλά για μια σταδιακή απομυθοποίηση. Το πρότυπο χάνει την αυθεντία του. Δεν εξαφανίζεται, αλλά γίνεται μία επιλογή ανάμεσα σε πολλές (…και όχι απαραίτητα η πιο λειτουργική).

Αυτό που μένει στη θέση του δεν είναι ένα νέο, ενιαίο μοντέλο. Είναι μια κατάσταση ανοιχτή, χωρίς σαφείς οδηγίες. Και αυτό, για αρκετούς, είναι πιο δύσκολο από το να ακολουθείς έναν έτοιμο ρόλο. Γιατί σε αναγκάζει να αποφασίσεις μόνος σου πώς θα σταθείς, χωρίς την ασφάλεια του «έτσι κάνουν οι άνδρες».

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν ο «μάγκας» τελείωσε. Είναι πόσο χώρο καταλαμβάνει πια στη ζωή των ίδιων των ανδρών. Και η απάντηση φαίνεται να δίνεται στην πράξη: όλο και λιγότερο.