Από την τεστοστερόνη και το σπερμοδιάγραμμα μέχρι τη στυτική λειτουργία και το PSA, ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες για την ανδρική υγεία πολύ πριν εμφανιστεί ένα πρόβλημα.

Στα 30 ο άνδρας συνήθως δεν σκέφτεται τον γιατρό. Έχει άλλες προτεραιότητες: δουλειά, γυμναστήριο, ταξίδια, σχέσεις, οικογένεια. Η λογική «θα πάω όταν χρειαστεί» όμως αφήνει αρκετά πράγματα στην τύχη τους, ειδικά όταν πρόκειται για ζητήματα που μπορεί να εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα.

Ο προληπτικός έλεγχος δεν σημαίνει ότι ένας υγιής 30άρης χρειάζεται να κάνει δεκάδες εξετάσεις χωρίς λόγο. Σημαίνει ότι γνωρίζει τι αξίζει να ελεγχθεί, ανάλογα με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τους προσωπικούς παράγοντες κινδύνου.

Στον χώρο της ανδρολογίας, τέσσερις εξετάσεις μπορούν να δώσουν μια χρήσιμη εικόνα για ορμόνες, γονιμότητα, αγγειακή λειτουργία και προστάτη.

Τεστοστερόνη: όχι εξέταση ρουτίνας για όλους

Η τεστοστερόνη έχει συνδεθεί τόσο στενά με την ανδρική εικόνα, ώστε πολλές φορές αντιμετωπίζεται σαν ένας γενικός δείκτης «ανδρισμού». Ιατρικά, η εικόνα είναι πιο σύνθετη.

Χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να συνδέονται με μειωμένη libido, προβλήματα στύσης, κόπωση, απώλεια μυϊκής μάζας και αλλαγές στη διάθεση. Η διάγνωση όμως του υπογοναδισμού δεν βασίζεται σε μία τυχαία μέτρηση.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα που δημιουργούν υποψία, η μέτρηση της ολικής τεστοστερόνης γίνεται συνήθως πρωινές ώρες. Αν βρεθεί χαμηλή τιμή, χρειάζεται επανάληψη και, ανάλογα με την περίπτωση, περαιτέρω έλεγχος με LH, FSH και προλακτίνη.

Και εδώ υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια για έναν άνδρα γύρω στα 30: η θεραπεία με τεστοστερόνη δεν είναι κάτι που πρέπει να ξεκινά χωρίς σαφή διάγνωση. Η εξωγενής τεστοστερόνη μπορεί να καταστείλει την παραγωγή σπέρματος, επομένως η επιθυμία για μελλοντική τεκνοποίηση αποτελεί βασικό κομμάτι της ιατρικής απόφασης.

Σπερμοδιάγραμμα: η γονιμότητα δεν είναι υπόθεση της τελευταίας στιγμής

Ένας άνδρας μπορεί να μην έχει κανένα σύμπτωμα και παρ’ όλα αυτά να αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα στην ποιότητα του σπέρματος.

Το σπερμοδιάγραμμα εξετάζει βασικές παραμέτρους, όπως τον αριθμό, την κινητικότητα και τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Δεν αποτελεί όμως εξέταση που χρειάζεται υποχρεωτικά κάθε υγιής άνδρας στα 30. Έχει μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει λόγος διερεύνησης, όπως δυσκολία σύλληψης, ιστορικό προβλημάτων στους όρχεις ή παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν τη γονιμότητα.

Ένα από τα συχνότερα ευρήματα που μπορεί να διερευνηθούν είναι η κιρσοκήλη. Η κατάσταση αφορά τη διάταση φλεβών γύρω από τον όρχι και σε ορισμένους άνδρες μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του σπέρματος.

Το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η υπερβολική θερμότητα στην περιοχή των όρχεων και ορισμένοι παράγοντες του τρόπου ζωής μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις παραμέτρους του σπέρματος. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και δεν περιορίζεται στη λήψη συμπληρωμάτων.

Στύση: όταν το σεξουαλικό σύμπτωμα αφορά και τα αγγεία

Η στυτική λειτουργία είναι στενά συνδεδεμένη με την αγγειακή υγεία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο επίμονες δυσκολίες στη στύση δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς ως ένα σεξουαλικό ζήτημα.

Το triplex αγγείων του πέους είναι μια εξειδικευμένη εξέταση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει ένδειξη για διερεύνηση στυτικής δυσλειτουργίας. Με τη βοήθεια υπερήχων και, όπου απαιτείται, φαρμακευτικής πρόκλησης στύσης, ο γιατρός αξιολογεί την αιματική ροή και τη λειτουργία των αγγείων.

Η στυτική δυσλειτουργία έχει επίσης συσχετιστεί με καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου. Για έναν άνδρα που εμφανίζει επίμονο πρόβλημα, επομένως, η σωστή προσέγγιση δεν είναι να αναζητήσει απλώς ένα χάπι για τη στύση, αλλά να διερευνηθεί συνολικά η αιτία.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις αγγειακής στυτικής δυσλειτουργίας χρησιμοποιούνται και θεραπείες όπως τα κρουστικά κύματα χαμηλής έντασης. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από το προφίλ του ασθενούς και τον τύπο της δυσλειτουργίας και δεν αποτελούν γενική λύση για κάθε περίπτωση.

PSA στα 30: χρειάζεται πραγματικά;

Εδώ χρειάζεται η μεγαλύτερη προσοχή.

Το PSA δεν αποτελεί εξέταση που πρέπει να κάνει προληπτικά κάθε άνδρας στα 30. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του προστάτη αφορά κυρίως μεγαλύτερες ηλικίες και εξατομικεύεται ανάλογα με τον κίνδυνο.

Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις στις οποίες ένας γιατρός μπορεί να κρίνει χρήσιμη μια μέτρηση PSA νωρίτερα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ισχυρό οικογενειακό ιστορικό ή άλλος παράγοντας αυξημένου κινδύνου.

Το σημαντικό είναι ότι μια αυξημένη τιμή PSA δεν σημαίνει αυτόματα καρκίνο. Η τιμή μπορεί να επηρεαστεί και από άλλες καταστάσεις, όπως φλεγμονή ή καλοήθη προβλήματα του προστάτη. Αν υπάρχει εύρημα που χρειάζεται διερεύνηση, ο ουρολόγος αποφασίζει τα επόμενα βήματα με βάση το ιστορικό και τα υπόλοιπα δεδομένα.

Ο έλεγχος πρέπει να είναι προσωπικός

Η ιδέα ότι κάθε άνδρας μόλις κλείσει τα 30 πρέπει να κάνει υποχρεωτικά τις ίδιες τέσσερις εξετάσεις είναι υπερβολικά απλοποιημένη. Η πρόληψη λειτουργεί καλύτερα όταν προσαρμόζεται στον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντι από τον γιατρό.

Η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, το βάρος, η άσκηση, το κάπνισμα, η σεξουαλική λειτουργία, η επιθυμία για τεκνοποίηση και τυχόν συμπτώματα καθορίζουν τι χρειάζεται πραγματικά να ελεγχθεί.

Στα 30, ο στόχος δεν είναι να ψάχνεις ασθένειες εκεί που δεν υπάρχουν. Είναι να γνωρίζεις το σώμα σου αρκετά ώστε, όταν κάτι αλλάξει, να το αντιληφθείς έγκαιρα και να μην το αφήσεις στην άκρη.