Ζαν Μισέλ Μπασκιά: Ο αθάνατος ροκ σταρ της σύγχρονης τέχνης

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

Πέθανε στις 12 Αυγούστου του 1988 από υπερβολική δόση ναρκωτικών. Στον σύντομο 27ετή βίο του φρόντισε να αφήσει το εικαστικό του στίγμα. Ο νεαρός φτωχός μιγάς από την Αϊτή με λίγο από το Πουέρτο Ρίκο στο αίμα του βρέθηκε από το περιθώριο στα σαλόνια, αλλά προτιμούσε πάντοτε να επιστρέφει στους δρόμους.

Ο Ζαν-Μισέλ Μπασκιά υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι της ανερχόμενης καλλιτεχνικής σκηνής της Νέας Υόρκης των 80s, μιας σκηνής τόσο εκρηκτικής που σύντομα απέκτησε μυθική διάσταση – όπως άλλωστε και ο ίδιος ο Μπασκιά. Αυτό που τον ξεχώρισε από τη μάζα ήταν το στυλ του, που είχε μεν τις βάσεις του στον εξπρεσιονισμό, αλλά αντλούσε παράλληλα επιρροές από τα πάντα, από την υψηλή κουλτούρα μέχρι την τζαζ. Μιλώντας για το έργο του, ο ίδιος είχε πει ότι αποτελεί «εφαλτήριο για τις βαθύτερες αλήθειες για το άτομο». Ο Μπασκιά έζησε μια ζωή σαν αστραπή και, όπως πολλοί «καταραμμένοι ποιητές» της τέχνης, πέθανε επίσης αστραπιαία, στα 27 του μόλις χρόνια.

Τα γκράφιτι του την δεκαετία του ’70 στους τοίχους της πόλης και η τρομερή ενέργειά τους, τράβηξαν την προσοχή του Άντι Γουόρχολ και του Μπρούνο Μπίσοφμπέρκερ, γνωστού εμπόρου πινάκων. Ο Ζαν Μισέλ Μπασκιά προτιμούσε να μιλά λίγο και να ζωγραφίζει πολύ. Αλήτεψε στα πεζοδρόμιο, έζησε το clubbing ως DJ και αρέσκετο στο να γράφει ποίηματα για την αγάπη και τους ανθρώπους. Τα έργα του εκτοξεύτηκαν στο χρηματιστήριο της Τέχνης σε ύψη δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Η παρορμητικότητά του επηρέασε καθοριστικά τους σύγχρονους εικαστικούς.

Η πρώτη έκθεση του Ζαν Μισέλ Μπασκιά φέτος στο Ηνωμένο Βασίλειο , στο Mπάρμπικαν κατάφερε και έσπασε κάθε ρεκόρ επισκεψιμότητας στο κέντρο τεχνών και έγινε η πιο δημοφιλής έκθεση στην ιστορία του.

 

Η έκθεση του πρωτοποριακού καλλιτέχνη που μέσα στη σύντομη ζωή του σφράγισε την αμερικάνικη και διεθνή σκηνή στη δεκαετία του ’80, περιελάμβανε περισσότερα από 100 έργα από διεθνή μουσεία και ιδιωτικές συλλογές. Ο αυτοδίδακτος καλλιτέχνης, ποιητής, DJ και μουσικός, ασκεί ακόμα και σήμερα, 30 χρόνια από το θάνατό του τεράστια επιρροή στην τέχνη.

10 πράγματα που δεν ξέραμε για τον πρωτοπόρο καλλιτέχνη

1. Στην ηλικία των 15 ετών, δυο χρόνια πριν εγκαταλείψει το σχολείο, αποφάσισε να το σκάσει από το σπίτι. Όταν ο πατέρας του τον βρήκε αργότερα σε ένα πάρκο, ο μικρός Μπασκιά του είπε ότι μια μέρα θα γίνει πολύ διάσημος.

2. Στην ηλικία των 6 ετών είχε ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα και χρειάστει να υποστεί αφαίρεση σπλήνας. Όσο ανάρρωνε από την χειρουργική επέμβαση, διάβαζε την «Ανατομία του Gray» που του είχε δώσει η μητέρα του. Το ιατρικό εγχειρίδιο τον επηρέασε τόσο βαθιά που ονόμασε το avant-garde industrial συγκρότημά του «Gray». Αργότερα, στα έργα του χρησιμοποιούσε επαναλαμβανόμενα μοτίβα με πόδια, ανθρώπινα σώματα και λέξεις πάνω από εικόνες.

3. Στην ηλικία των 11 ετών ήδη μιλούσε άπταιστα τρεις γλώσσες: γαλλικά, αγγλικά και ισπανικά.

4. Σε νεαρή ηλικία ασχολήθηκε με το graffiti και μαζί με τον φίλο και πρώην συμμαθητή του Αλ Ντίαζ, άφηναν το στίγμα τους ως «SAMO» («Same Old Shit») στους δρόμους του Μανχάταν. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όμως, άρχισε να εμφανίζεται το «SAMO IS DEAD» στους τοίχους της πόλης, αφού οι δυο φίλοι είχαν τσακωθεί και σταμάτησαν να συνεργάζονται.

5. Το 1981, ο κριτικός τέχνης Ρενέ Ρικάρ δημοσίευσε ένα άρθρο για τον Μπασκιά, το «The Radiant Child», το οποίο βοήθησε αρκετά τον καλλιτέχνη. Ο τίτλος του άρθρου αργότερα χρησιμοποιήθηκε σε ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Μπασκιά.

6. Ο Μπασκιά δεν περιοριζόταν στον καμβά και ζωγράφιζε οπουδήποτε: από ψυγεία και γραφομηχανές, μέχρι ιατρικές ποδιές και κουτιά. Όσο ζωγράφιζε, του άρεσε να φοράει κουστούμι Αρμάνι. Με αυτό λερωμένο από τις μπογιές έβγαινε βόλτα, όταν τελειώνει τη δουλειά του.

7. Η άνοδος του Μπασκιά συνέπεσε με την μεταμόρφωση της hip hop και πολλά από τα έργα του είχαν παρόμοια θέματα. Το έργο του με τίτλο “The Irony of the Negro Policeman” απηχούσε τα μηνύματα συγκροτημάτων όπως οι NWA και οι Public Enemy.

8. Στις πιο σπάταλες φάσεις του ξόδευε μέχρι και 150 δολάρια την ημέρα σε τρόφιμα υγιεινής διατροφής. Σπάνια όμως τα έτρωγε, καθώς τα περισσότερα σάπιζαν.

9. Την δεκαετία του 1980, ο Μπασκιά γνώρισε τον Άντι Γουόρχολ και άρχισαν να συνεργάζονται, κάνοντας μάλιστα και μια έκθεση με κοινά έργα τους το 1985. Αν και οι δυο ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς, το project τους απογοήτευσε τους κριτικούς.

10. Ο Μπασκιά χρησιμοποιούσε επαναλαμβανόμενα μοτίβα στα έργα του.Το πιο γνωστό από αυτά να είναι η κορώνα, την οποία τοποθετούσε σε προσωπικότητες που σεβόταν ή θαύμαζε.

Η επιρροή του στον κόσμο είναι μεγάλη. Η ζωγραφική του και τα σκίτσα του αποτυπώνονται σε T-shirt, μποτάκια, τσάντες, ρολόγια. Από το 2014 η γιαπωνέζικη φίρμα με είδη ένδυσης Uniqlo έβγαλε κολεξιόν στις οποίες αποτυπώνονται σχέδια του Μπασκιά, σε συνεργασία με το ΜοΜΑ.

Ο μαύρος συγγραφέας, Javaka Steptoe, εξέδωσε το βιβλίο “Τhe Radiant Child» γι’ αυτό το ίνδαλμα της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του 1980, το οποίο απευθύνεται σε παιδιά. “Τα παιδιά τον λατρεύουν, γιατί η τέχνη του και η δική τους είναι παρόμοιες», εξηγεί.

Για τον Μάικλ Χόλμαν, η επιρροή του Μπασκιά είναι διάχυτη στο δρόμο. “Βλέπουμε τόσους ανθρώπους να υιοθετούν το στυλ του, το κόψιμο των μαλλιών του, το χτένισμά του». Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του καναδού τραγουδιστή, The Weeknd. “O Μπασκιά είναι ένας ήρωας για τους νέους», δηλώνει, “όπως ήταν ο Γουόρχολ για τη γενιά μου».

Share.

Comments are closed.